Interview Louise O. Fresco

‘We moeten kinderen van jongs af aan meer met landbouw in contact brengen.’ Dat zegt Louise O. Fresco, een heel gezaghebbende stem uit Nederland. Daarom heeft ze er een boek voor kinderen  over geschreven.

 

Noem Louise O. Fresco gerust een BN - een Bekende Nederlander: ze wordt bij onze noordeburen vaak in kranten of op televisie geïnterviewd wanneer het over voeding en landbouw gaat.

Ze weet er dan ook ontzettend veel van af en kijkt met een objectieve bril naar de dingen. Fresco heeft een diploma landbouwkunde op zak, was van 1997 tot 2006 aan de slag bij de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) en is vandaag voorzitster van de raad van bestuur van de Universiteit van Wageningen, een van 's werelds meest gereputeerde landbouwuniversiteiten.

 

Tussendoor vindt Louise O. Fresco bovendien de tijd om boeken te schrijven. Haar laatste boek, ‘Hamburgers uit de moestuin’, is meteen ook het eerste dat ze op maat van kinderen schreef. In het boek gaan een jongen en een meisje op zoek naar wat nu precies goed eten is. Onderweg leren ze wat aminozuren zijn, hoe groen gras in witte welk verandert of waarom granen zo voedzaam zijn.

 

‘Ik zie het zelf als een soort vertaling voor kinderen van mijn boek ‘Hamburgers uit het paradijs’, vertelt Fresco ons. ‘Ik heb dit boek geschreven omdat het belangrijk is dat kinderen weten wat goede voeding is en waar ons eten vandaan komt. We vinden het bijna vanzelfsprekend dat er elke dag lekker en veilig eten op ons bord ligt. Terwijl er een hele wereld achter schuilgaat – van de boer tot supermarkten. Het is een heel belangrijk onderdeel van onze economie, en toch is het bijna onzichtbaar. We moeten meer waardering hebben voor boeren en de voedselindustrie. En dat leer je best van jongs af aan. Toen ik merkte dat daarover nog geen boek voor kinderen bestond, ben ik zelf maar aan de slag gegaan.’

 

Was het vroeger beter?

‘Je zal mij niet betrappen op valse nostalgie. Vroeger had je bijvoorbeeld veel minder variatie en was ons eten ook minder veilig. Maar we waren vroeger wel veel minder verstedelijkt. En bijna iedereen had wel iemand in de familie die boer was. Zo kwam je toch af en toe in contact met de landbouw. De voedselketen was dus veel meer nabij.'

'Je ziet ook dat er een soort psychologische afstand is. We willen niet meer geconfronteerd worden met hoe ons eten wordt gemaakt. Vroeger hingen bij de slager bijvoorbeeld nog volledige karkassen in de etalage. Of er hingen konijntjes met hun poten aan de haak – zo kon je nog zien dat het een konijn en geen kat was. Nu ziet vlees er bijna als snoepgoed uit en willen we vooral niet zien hoe het bij ons is beland.’

 

Hoe wil u daar met uw boek verandering in brengen?

‘Wat ik leuk zou vinden, is dat mijn boek discussie op gang brengt tussen ouders en hun kinderen. Dat ze er aan de keukentafel over praten. Waar komt ons eten vandaan? Hoe is het geproduceerd? Je zou als ouder bijvoorbeeld met je kind eens de etiketten van sommige producten kunnen lezen om te kijken wat er allemaal in zit. Verschillende ouders hebben trouwens gezegd dat ook zij veel van mijn boek hebben opgestoken. En kinderen zijn van nature nog veel nieuwsgieriger dan volwassenen. Je mag ze niet onderschatten.’

 

(Lees verder onder de afbeelding)

 

U weigert altijd zwart-wit te denken. Mag ik de boodschap van uw boek zo samenvatten: als je van alles een beetje eet, komt het wel goed?

‘Variatie is inderdaad heel belangrijk. Maar ook ‘matigheid.’ Een boterham met chocopasta of een koekje is niet per definitie altijd slecht. Als je trouwens aan kinderen zegt dat iets slecht is en ze dat niet mogen eten, worden ze alleen maar nieuwsgieriger. Maar je mag je wel niet elke dag volproppen met ongezonde producten. Anders mis je essentiële bouwstenen.’

 

Wij brengen producenten en consumenten met elkaar in verbinding. Hoe kijkt u naar het fenomeen van boerenmarkten?

‘Ik heb er veel waardering voor. De relatie tussen een boer en een consument is heel belangrijk. Boerenmarkten maken de voedselketen meer zichtbaar. En ze garanderen een correcte prijs voor de boer. Tegelijk heb ik al zogenaamde boerenmarkten gezien, waar de standhouders ook maar tussenpersonen zijn die bijvoorbeeld hun vlees dan gewoon in een mooiere, soort artisanale verpakking steken. Daar schieten we niet mee op.’

‘Je mag wel niet vergeten dat we met heel veel mensen op de wereld zijn. Die kan je niet allemaal voeden met een boerenmarkt. En veel mensen hebben niet de middelen om eten op boerenmarkten, waar de kwaliteit vaak heel hoog is, te kopen. Daarom is het ook goed én noodzakelijk dat er eten op industriële schaal wordt geproduceerd. Het is goedkoper, maar er gelden ook heel strenge normen, zodat het veilig is. We moeten beseffen er dus verschillende systemen naast elkaar moeten bestaan.’

 

U prijst supermarkten omdat ze zo efficiënt werken. Maar een van onze varkensboeren heeft onlangs de boeken moeten neerleggen. Aan elk varken dat hij voor de supermarkt verkocht, maakte hij verlies.

‘Dat is triest. En het legt een ingewikkeld probleem bloot. Supermarkten hebben in de laatste 10 à 15 jaar een heel sterke rol gekregen. Vroeger was de voedseleconomie een spel van vraag en aanbod: de prijs hing af van hoeveel er werd geproduceerd. Dat is nu veel minder het geval. Maar als consument heb je wel een keuze. Je kan kiezen of je het goedkoopste product kiest, waarbij er dan wellicht minder aandacht naar ecologie of dierenwelzijn is gegaan bij de productie ervan. Maar je kan ook kiezen voor iets duurdere en betere producten. In Nederland hebben we bijvoorbeeld een type van melk dat gemiddeld 11 % duurder is, maar waarbij het bedrijf wel heel sterk bezig is met dierenwelzijn en biodiversiteit.’

‘Ik heb een tijdje geleden zelf aan een rapport meegewerkt voor de Europese commissie rond eerlijke marktverhoudingen. Daarin pleiten we ervoor dat oneerlijke praktijken worden verboden. Het kan bijvoorbeeld niet dat supermarkten een contract met een boer of vereniging van boeren zomaar stopzetten. Dat rapport is trouwens ook aangenomen door de Europese Commissie en zal normaal ook door de landen zelf worden goedgekeurd, waarna het in wetten wordt gegoten. Het zou tegelijk goed zijn als boeren wat meer samenwerken en samen een vuist maken. En ze zouden ook anders aan landbouw kunnen doen. Als de prijs daalt, gaan ze nu vaak nog meer produceren. Waardoor de prijs natuurlijk nog meer daalt.’

 

Veel supermarkten pakken nu uit met duurzaam en lokaal eten. Is dat een stap in de richting of … ?

‘Op zich is dat goeie ontwikkeling. Er zit natuurlijk altijd een commercieel kantje aan. We mogen daar niet naïef zijn. Ze weten nu eenmaal dat consumenten daar vandaag steeds meer naar op zoek zijn. Tegelijk betekent bijvoorbeeld lokaal niet altijd dat het ook duurzamer is. Als je hier iets kweekt maar je gebruikt heel veel pesticiden, kan je beter niet-lokaal kopen waarbij er dan geen of weinig pesticiden werden gebruikt.’

 

Kan je tegelijk de goedkoopste zijn én duurzaamheid hoog in het vaandel dragen? 

‘Als je dat beweert, zou ik zeggen: laat maar in detail zien hoe jullie dat doen. Op zich is duurzaam ook een term met veel betekenissen. Bedoel je dat je minder CO2-uitstoot? Of dat je groenten met geen of weinig pesticiden worden gekweekt?  Goedkoop is op korte termijn misschien wel goed voor consument, maar zelf vind ik het geen aanbeveling. Ik zou niet iets kopen omdat het goedkoop is, wel omdat het lekker is of eerlijk is geproduceerd.’

 

Soms zijn producten van veraf goedkoper dan van dichtbij. Zou een taks zinvol kunnen zijn? 

‘De Wereldhandelsorganisatie verbiedt om importtaksen te heffen. Daar kan je zeker op korte termijn dus weinig tegen doen. Vergeet ook niet dat een steak uit Argentinië òòk van een boerderij komt en  er dus ook een boer is die er zijn inkomen mee moeten verdienen. Toch zou het inderdaad goed zijn als in de prijs naast de productiekost ook andere aspecten worden meegerekend, zoals de milieukost die nodig is om goederen te transporteren. Dus we moeten daar toch ook naar toe beginnen kijken. Waar ik van droom, is een voedselsysteem met een eerlijke prijs voor de boer, veel keuze voor de consument en veel aandacht voor zaken zoals het milieu of dierenwelzijn.'

 

Wedstrijd

We mogen 3 exemplaren van het boek 'Hamburgers uit de moestuin' weggeven.

 

Like de nieuwe Facebookpagina van Lokaalmarkt en zet in de post over het boek waarom jij graag een exemplaar wil winnen. De winnaars worden op 31 mei op onze Facebookpagina bekendgemaakt.

Geschreven door : Karel Deknudt

Karel Deknudt

Gepubliceerd op :
23 / 5 / 2019

Deel dit artikel